Rhaid i’r Prif Weinidog osod gwaharddiadau ar werthu sylweddau niwclear i Rwsia

LSR_conf_small.jpg

Rwsia yw cwsmer mwyaf y DG am wraniwm diffygiol, datgelodd Plaid Cymru, gyda gwerth £1.2 miliwn o’r sylwedd graddfa-arfau wedi ei werthu i Rwsia yn 2016.

Yr oedd cyfanswm allforion y DG o wraniwm diffygiol yn 2016 yn £1.3 miliwn, gyda 92% o hyn wedi eu hallforio i Rwsia.

Mae wraniwm diffygiol yn un o isgynhyrchion wraniwm coeth, a ddefnyddir fel tanwydd mewn adweithyddion niwclear ac i gynhyrchu arfau niwclear.

Mae wraniwm diffygiol yn cael ei ddefnyddio at amrywiaeth o ddefnydd milwrol fel sylwedd dwysedd-uchel, gan gynnwys cynhyrchu bomiau ymhollti. Mae ei ddefnydd yn ddadleuol oherwydd pryderon am effeithiau posibl ar iechyd yn y tymor hir, a ddaeth i’r amlwg ers iddo gael ei ddefnyddio am y tro cyntaf yn Rhyfel y Culfor.

Mae Senedd Ewrop dro ar ôl tro wedi pasio penderfyniadau yn galw am foratoriwm ar unwaith ar y defnydd pellach o ffrwydron wraniwm diffygiol, ond mae’r DG yn gyson wedi gwrthod galwadau am waharddiad, gan fynnu bod ei ddefnyddio yn gyfreithlon, ac nad oes tystiolaeth i gefnogi’r honiadau am beryglon i iechyd.

Yn 2007, pleidleisiodd y DG yn erbyn cynnig gerbron Cynulliad Cyffredinol y Cenhedloedd Unedig i gynnal dadl yn 2009 am effeithiau arfau a ffrwydron oedd yn cynnwys wraniwm diffygiol.

Mae arweinydd Seneddol Plaid Cymru, Liz Saville Roberts AS, wedi galw ar i Lywodraeth y DG osod gwaharddiadau ar unwaith ar allforio sylweddau niwclear i Rwsia ar adeg pan fod tensiynau rhyngwladol ar eu huchaf.

Yn ei sylw, dywedodd arweinydd Seneddol Plaid Cymru, Liz Saville Roberts AS:

“Mae hyn yn ddatgeliad rhyfeddol, yng nghanol yr holl siarad dewr gan y Prif Weinidog am daro’n ôl a sancsiynau mewn ymateb i geisio lladd Sergei Skripal, Rwsia o hyd yw prif gwsmer y DG am wraniwm diffygiol peryglus a ddefnyddir mewn arfau.

“Mae ymgais i lofruddio ar dir Lloegr yn weithred ymosodol ddifrifol iawn, a rhaid i ni ymateb yn gryf i hyn. Ond mae’r datgeliad ein bod yn gwerthu gwerth miliynau o bunnoedd o sylweddau niwclear graddfa-arfau i Rwsia yn tanseilio awdurdod y Prif Weinidog ar lwyfan y byd.

“Mae arna’i ofn mawr ein bod yn dod i gyfnod peryglus iawn mewn cysylltiadau rhyngwladol lle gall y drefn yn dilyn y Rhyfel Oer ddiflannu yn sydyn. Mae pryder gwirioneddol y gallai’r byd symud yn sydyn i ail Ryfel Oer wrth i’r rhyfel rhethreg rhwng U.D.A., Rwsia a China brysuro i ras arfau beryglus arall. Y lleiaf y gallwn ni wneud yw peidio â rhoi tanwydd ar y tân.

“Mae canllawiau Llywodraeth y DG ei hun yn dweud y dylid gwerthu wraniwm diffygiol yn unig i gwsmeriaid sy’n ateb cyfres o feini prawf, gan gynnwys cwsmeriaid a all ddatgan beth fydd defnydd terfynol y sylweddol. Yn ôl cyfaddefiad Llywodraeth y DG ei hun, allwn ni ddim ymddiried yng ngwladwriaeth Rwsia.

“Er mwyn rhoi blaenoriaeth i ddiogelwch ein pobl, oni ddylai Theresa May osod sancsiynau yn syth ar werthu sylweddau niwclear i Rwsia.”

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.