AS i gyflwyno Mesur Aelod Preifat i amddiffyn dioddefwyr trais rhywiol

21900295953_ebbe837588_o.jpg

Liz Saville Roberts yn cyflwyno Mesur i gyfyngu ar groesholi dioddefwyr trais rhywiol

Bydd AS Plaid Cymru dros Ddwyfor Meirionnydd, Liz Saville Roberts ar ddydd Mercher (Mercher 8 Chwefror) yn cyflwyno Mesur Aelod Preifat newydd i atal croesholi dioddefwyr trais am eu hanes rhywiol, eu hymddygiad blaenorol neu'r ffordd maent yn edrych.

Mae’r Mesur yn dilyn dadansoddiad gan elusen i ddioddefwyr, Voice4Victims, fu’n gweithio’n agos gyda Ms Saville Roberts ar y Mesur, o nifer o astudiaethau achos sy’n dangos fod bylchau mawr yn y gyfraith a’r drefn bresennol, gan gynnwys achosion lle croesholwyd dioddefwyr trais neu fwriad i dreisio am nifer eu partneriaid rhywiol blaenorol, carwriaethau y buont yn rhan ohonynt, unrhyw hanes blaenorol o gamddefnyddio alcohol neu iechyd meddwl, a’r dillad yr oeddent yn wisgo adeg y drosedd.

Dengys yr ystadegau diweddaraf yn 2015/16, y gwnaed 35,798 o gwynion am drais wrth yr Heddlu, ond mai dim ond 2,689 a arweiniodd at euogfarn (7.5%).

Bydd llefarydd Plaid Cymru ar Faterion Cartref, Liz Saville Roberts, yn cyflwyno’r Mesur, sydd â chefnogaeth drawsbleidiol.

Bydd y Mesur yr un fath â’r hyn a elwir yn ‘Gyfraith Tarian Trais’ sy’n bodoli yn UDA, Canada ac Awstralia. Bydd yn atal dioddefwr rhag cael ei rhoi ar brawf oherwydd ei dillad, agwedd, ymddygiad neu hanes rhywiol; ac yn helpu i leihau effaith yr hyn a elwir yn “chwedl ddeuol” - y rhagdyb fod menyw sydd wedi cael rhyw gydag un dyn yn fwy tebygol o gydsynio gyda rhywun arall a bod tystiolaeth menyw amlgymharus yn llai credadwy.

Daeth astudiaeth dros 18 mis a gynhaliwyd gan y Fonesig Vera Baird CF yn 2015 i’r casgliad, mewn mwy na thraean o bob achos o drais a ddaeth gerbron Llys y Goron Newcastle, y cafwyd cwestiynau am ymddygiad rhywiol blaenorol yr achwynydd. Mewn 5 achos arall, anwybyddwyd rheolau’r llys ar groesholi, gan ganiatáu ceisiadau am gyflwyno hanes rhywiol fel tystiolaeth ar fore’r treial, neu wedi i’r treial gychwyn, oedd yn atal yr erlyniad rhag asesu ceisiadau o’r fath a, lle bo hynny’n briodol, eu gwrthwynebu. Bydd y Mesur Aelod Preifat hwn yn cyfyngu’n llym ar y croesholi a ddigwyddodd yn yr achosion uchod ac mewn nifer o achosion eraill sydd yn effeithio’n fawr ar hyder dioddefwyr i ddod ymlaen i sôn am eu treisio. Mae’r Mesur hefyd yn gwahardd yr Heddlu dan rai amgylchiadau rhag datgelu pwy yw dioddefwr wrth ymosodwr dieithr. Mae hefyd yn ymestyn amred y troseddau difrifol y gellir eu cyfeirio at y Llys Apêl ar sail gor-drugarogrwydd. Mae’n newid y gofynion ar wrandawiad rheolau sylfaenol i wneud yn glir nad yw croesholi ar sail hanes rhywiol yn dderbyniol. Mae hefyd yn gwneud darpariaethau am ganllawiau ar ddiogelu mewn ysgolion yn dilyn achosion a gyfeiriwyd at Voice4Victims oedd yn dangos fod dioddefwyr benyw dan oed yn dioddef trawma pellach trwy gael eu gosod yn yr un dosbarth â’u hymosodwr honedig.

Dywedodd llefarydd Materion Cartref Plaid Cymru, Liz Saville Roberts:

“Dyw hi ddim yn iawn nac yn gyfiawn i ddioddefwr trais allu cael ei holi yn y llys ar faterion nad ydynt yn berthnasol i’r achos dan sylw. Ac eto yn gymharol ddiweddar, codwyd cywilydd ar ddioddefwyr gan gyfreithwyr yn holi cwestiynau am eu partneriaid rhywiol, eu dillad a’u pryd a’u gwedd.

“Bydd arferion felly yn sicr yn gwneud dioddefwyr yn amharod i ddod ymlaen ac yn fwy tebygol o dynnu cwynion yn ôl, ac y mae tystiolaeth hanesiol eisoes fod achosion proffil uchel gyda thystiolaeth o’r fath yn cael ei ddefnyddio wedi arwain at ostyngiad yn nifer y menywod sy’n dod ymlaen.

“Diben creiddiol y Mesur hwn yw atal cwestiynau niweidiol ac ymyrrol o’r fath. Bydd yn gweithredu yn yr un ffordd â’r hyn a elwir yn Gyfraith Tarian Trais sy’n bodoli yn Awstralia, Canada a’r rhan fwyaf o’r Unol Daleithiau ac atal hanes rhywiol achwynwr rhag cael ei ddefnyddio yn y treial fel arwydd o gymeriad y dioddefwr. “Cyflwynwyd Cyfreithiau Tarian Trais mewn gwledydd eraill i amddiffyn dioddefwyr rhag y gwewyr emosiynol o gael eu cwestiynu am eu hanes rhywiol yn y tystle, ac y mae’n amser i ddioddefwyr yma gael yr un warchodaeth.”

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.