Asesiad Ariannol o Faniffesto Plaid Cymru

Eurfyl_ap_Gwilym_720.JPG

Asesiad Ariannol o Faniffesto Plaid Cymru, gan Eurfyl ap Gwilym

Ar ddydd Mawrth, Ebrill 5, Plaid Cymru oedd y blaid gyntaf yn Etholiad y Cynulliad Cenedlaethol erioed i gyhoeddi’n agored eu cynigion gwario am dymor llawn y Cynulliad o bum mlynedd, a ddilyswyd yn annibynnol gan yr Athro Gerry Holtham a’r Athro Brian Morgan o Brifysgol Fetropolitan Caerdydd.

Galwyd cynigion Plaid Cymru yn “rhesymol ac yn unol â rhagamcan Trysorlys EM am wariant a’i oblygiadau i Gymru.”

Fe wnaethom bennu’r amlen wario ar gyfer Llywodraeth Cymru dros y pum mlynedd nesaf trwy gymryd y data o Gyllideb y DG am 2016 a ryddhawyd fis diwethaf ac sy’n cynnwys, yn Llyfr Coch y Gyllideb, y Terfyn Gwariant Adrannol ar gyfer Cymru hyd at 2020-21. Felly trwy ddefnyddio 2015-16 fel blwyddyn y waelodlin, gallwn weld y newid yn y terfyn gwario bob blwyddyn.

Yn wahanol i Lafur yn y Cynulliad Cenedlaethol diwethaf, rydym wedi ymrwymo i ddiogelu codiadau mewn gwariant ar y GIG a gofal cymdeithasol. I wneud hyn, rydym wedi cymryd y codiadau a gynlluniwyd yn y Terfyn Gwariant Adrannol ar gyfer Iechyd yn Lloegr, sydd wedi’i osod allan yn y Llyfr Coch, wedi cymhwyso Fformiwla Barnett ac wedi pennu faint mwy o arian y buasem ni yn roi ar gael i iechyd a gofal cymdeithasol yng Nghymru ar y sail honno.

Tabl B: Terfynau Gwariant Adrannol yr Adran Iechyd ar gyfer Lloegr (Enwol) a Newidiadau i Arian Dilynol Cymru.

 

2015-16

2016-17

2017-18

2018-19

2019-20

2020-21

Adnodd (£b)

113.1

115.6

118.7

121.3

124.1

128.2

Cyfalaf (£b)

     3.7

     4.8

    4.8

    4.8

    4.8

    4.8

Cyfanswm TGA (£b)

116.8

120.4

123.5

126.1

128.9

133.0

Newid dros y flwyddyn waelodlin (£b) 2015-16

     -

    3.6

    6.7

    9.3

  12.1

  16.2

Arian Dilynnol Cymru (£m)

     -

   203

  378

   525

  684

  925

O ganlyniad i hyn, gallwn hefyd bennu newidiadau i’r amlen wario ar gyfer pob gwario cyhoeddus arall yng Nghymru.

Tabl A: TGA Cymru (cyfalaf a refeniw) cyn ac ar ôl gwario ar y Gwasanaeth Iechyd. (£bn  enwol)

 

2015-16

2016-17

2017-18

2018-19

2019-20

2020-21

Cyfanswm TGA

14.30

14.50

14.80

14.90

15.10

15.20

Newid dros y flwyddyn waelodlin.

    -

  0.20

  0.50

  0.60

  0.80

 0.90

Codiad iechyd

    -

  0.20

  0.38

  0.53

  0.68

 0.93

Newid i’r TGA heb berthyn i’r GIG

    -

   -

+-0.12

 +0.07

 +0.12

-0.03

Unwaith i’r amlen wario hon gael ei sefydlu, fe wnaethom eitemu pob polisi yn y maniffesto a’u costio.

Bydd rhai o’n rhaglenni, er enghraifft recriwtio a hyfforddi 1,000 o feddygon ychwanegol a 5,000 o nyrsys ychwanegol, yn cael eu cyflwyno dros ddeng mlynedd, a lle bo hyn yn digwydd, rydym wedi gwneud hynny’n glir.

Bwriadwn hefyd gyhoeddi mwy o fanylion am ein rhaglen wario cyfalaf.

Mae ein rhaglen ar gyfer llywodraethu yn uchelgeisiol a thrawsnewidiol. Mae’n seiliedig ar yr egwyddor sylfaenol na ddylai ac na wnaiff Cymru fodloni gyda’r arweiniad a’r deilliannau is-safonol fu’n bla dros y 17 mlynedd diwethaf dan lywodraeth Lafur flinedig.

Er mwyn cyrraedd ein cyfres o amcanion ein gweledigaeth, mae angen newid. Mae deilliannau trawsnewidiol yn eu hanfod yn gofyn am drawsnewid y ffordd o lywodraethu. Dyma’r hyn mae Plaid Cymru yn gynnig i bobl Cymru.

Nid yn unig yr ydym wedi costio ein haddewidion yn y maniffesto yn agored, rydym hefyd wedi bod yn hollol dryloyw ac agored ynghylch sut y bwriadwn dalu amdanynt. Mae tudalen 47 ein maniffesto yn amlinellu cyfres o arbedion effeithiolrwydd.

Yn eu plith mae:

  1. Pwyllgor Arbedion Cyllidebol trawsadrannol dan arweiniad cynrychiolwyr busnes a’r sector cyhoeddus fydd yn nodi £200m o arbedion effeithlonrwydd yn 100 diwrnod cyntaf y llywodraeth. Rydym wedi addo gwireddu 50% o’r arbedion hyn. 
  2. Adolygiad sail-sero o’r gyllideb fydd yn asesu effeithiolrwydd pob un rhaglen ac yn ailgyfeirio cyllidebau o raglenni nad ydynt yn gwireddu’r amcanion a osodwyd ar eu cyfer i raglenni fydd yn gwarantu elw cymdeithasol o’r buddsoddiad. Rydym wedi amcangyfrif targed o £300m y flwyddyn erbyn diwedd y tymor ar gyfer yr arbedion hyn.
  3. Ymgyrch effeithlonrwydd ar batrwm Adolygiad Carter (seilieidg ar ganfyddiadau o Adolygiad yr Arglwydd Carter i’r GIG yn Lloegr) fydd yn nodi cyfanswm targed o £300m y flwyddyn o arbedion effeithlonrwydd erbyn 2021. Gwelliannau cynhyrched dyw’r rhain a fydd yn gwella’r modd o gyflwyno gwasanaethau yn y GIG.  Bydd yr holl arbedion a geir o’r Adolygiad ar batrwm Carter yn cael eu rhoi’n ôl i’r GIG.

Dan lywodraeth Plaid Cymru, ni fyddai’r un geiniog yn cael ei cholli o’r GIG; mewn gwirionedd, fel yr amlinellwyd yn Nhabl B, cynyddu wnaiff y gyllideb iechyd o £925 miliwn erbyn 2020/21 o gymharu â 2015/16.  Bydd yr holl arbedion fydd yn deillio o adolygiad ar batrwm Cartre fyn cael eu rhoi’n ôl i’r GIG, mewn modd sy’n gwneud gwahaniaeth gwirioneddol.

Er ein bod yn cydnabod fod y rhain yn arbedion uchelgeisiol, mae modd eu gwneud. Pan fo arian y trethdalwyr yn y fantol, mae pob ceiniog yn cyfrif, ac mewn cyfnod estynedig o lymder, mae gwastraff yn anfaddeuol. 

Mae arbedion i’w gwneud hefyd yn rhai o’n hymrwymiadau eraill, er y buasem ar yr un pryd yn gwella deilliannau. Bydd ein polisi o dalu gwerth £18,000 o ddyled graddedigion sy’n gweithio yng Nghymru wedi gadael y brifysgol, er enghraifft, nid yn unig yn  creu £235 miliwn o arbedion erbyn 2020/2021 ond bydd hefyd yn caniatau i ni gau’r bwlch cyllido i’n prifysgolion yng Nghymru, yn ogystal â rhoi cymhelliad i raddedigion aros yng Nghymru neu ddychwelyd er mwyn grymuso ein heconomi. 

Hyd yma (13/04/16), ni yw’r unig blaid i gyhoeddi cyllideb fanwl am bum mlynedd. Mae’n amodol ar yr arian gaiff Cymru gan Lywodraeth y DG ac y mae’n gweithredu o fewn yr un amlen wario lym y byd dyn rhaid i unrhyw lywodraeth newydd yng Nghymru gadw ati. O fewn terfynau egwyddorol ein maniffesto a’n hamcanion, byddwn yn ail-osod blaenoriaethau i ganolbwyntio ar raglenni fydd yn ennill i ni Gymru iach, fydd yn well yn addysgol, ac yn fwy ffyniannus.

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.