Irac: Rhaid erlyn y rhai sy'n gyfrifol

Mae Plaid Cymru wedi galw am erlyniadau gan y Llys Troseddol Rhyngwladol (International Criminal Court/ICC) yn sgil y rhyfel anghyfreithlon yn Iraq.

Er fod y trosedd o rhyfelgyrch wedi’i restru fel trosedd ar Statud Rhufain – y cytundeb ddaru sefydlu’r Llys Troseddol Rhyngwladol, does dim modd i’r Llys erlyn arno.

Mae tua 30 gwlad wedi cytuno i gywiro’r sefyllfa ers cynhadledd yn 2010 ac mae’r Deyrnas Gyfunol hefyd wedi dweud yn anffurfiol eu bod yn cefnogi’r newid ond heb wneud eu cefnogaeth yn ffurfiol eto. O dan reolau’r Llys, mae angen dau drean o lofnodwyr Statud Rhufain gytuno i’r newid, sef tua 82 gwlad.

Mae arweinydd grwp Plaid Cymru San Steffan, Hywel Williams AS, wedi galw ar Lywodraeth y Deyrnas Gyfunol i gytuno yn ffurfiol i’r newid er mwyn gallogi’r Llys i erlyn y rhai sy’n gyfrifol am fynd â’r Deyrnas Gyfunol mewn i ryfel anghyfreithlon.

Wrth sylwebu, mi ddwedodd Hywel Williams:

“Mae canfyddiadau adroddiad Chilcot yn gwbl ddamniol o weithred y cyn Brif Weinidog. Mae hi bellach yn gwbl glir fod y dossier gafodd ei baratoi gan Tony Blair wedi ei lunio yn gamarweiniol yn fwriadol er mwyn, yng ngeiriau Tony Blair, ‘llunio barn cyhoeddus’ o’i blaid.

“Mae canlyniad gweithrediadau Tony Blair yn gwbl ddifethol. Nid dim ond y ffaith fod Aelodau Seneddol wedi eu camarwain sy’n bwysig – mae hwn am dwyll pwrpasol â ddilynodd at hyd at filiwn o bobl yn colli eu bywydau, gwladwriaeth ffaeledig a’r Dwyrain Canol mewn flamau. Mi oedd 179 o’r rhai a gollodd eu bywydau yn gwasanaethau yn y fyddin ac mi gollon nhw eu bywyd yn ddiangen. Mae ein meddyliau yn enwedig gyda eu teuluoedd nhw.

“Mae hi’n gwbl annerbyniol i gael rhyfel anghyfreithlon gyda chanlyniadau mor ddinistriol a pharhaol heb gael beirniadaeth farnwrol.

“Rhaid i Tony Blair gael ei ddwyn i gyfrif, a rhaid i deuluoedd y rhai a gollodd eu bywydau – Cymry, Prydeinwyr neu Iraciaid, gael cyfiawnder."

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.