Rhun ap Iorwerth yn galw am chwyldro gwybodaeth yn y GIG

Rhun-ap-Iorwerth.jpg

Mae Ysgrifennydd Cabinet cysgodol Plaid Cymru dros Iechyd, Rhun ap Iorwerth, wedi galw am ddata mwy agored yn y GIG yng Nghymru.

Wrth ysgrifennu yn Click on Wales heddiw, dywedodd Rhun ap Iorwerth fod ansawdd gwael casglu a chyhoeddi data yn broblem enfawr yn y GIG, a lleisiodd bryderon fod y duedd yng Nghymru yn troi oddi wrth gyhoeddi data cymharol.

Mae Rhun ap Iorwerth hefyd yn gwneud cyfres o argymhellion i wneud data yn fwy hygyrch yn y GIG. Dyma hwy:

1. Y dylai pob cwestiwn ysgrifenedig gan Aelodau Cynulliad mewn gwirionedd gael eu trin fel ceisiadau Rhyddid Gwybodaeth i’r llywodraeth, gyda rheidrwydd cyfreithiol i ateb yn onest ac yn gywir – os nad yw’r wybodaeth ganddynt yn ganolog, yna dylai’r rheidrwydd fod ar y llywodraeth i’w gael oni fyddai cost gwneud hyn yn rhy uchel.

2. Fod angen i’r GIG fuddsoddi yn eu gwasanaethau casglu gwybodaeth fel eu bod o leiaf yn sicrhau bod meysydd pryder a amlygwyd gan bwyllgor y 4ydd Cynulliad yn cael eu trin. Ymhellach, rhaid iddynt gyhoeddi’r data hwn mewn dull agored – gan gynnwys mynediad at setiau data cyflawn fel y gall ystadegwyr annibynnol allu eu harchwilio.

3. Dylai pob llywodraeth ddatganoledig, a gwasanaethau cyhoeddus yn Lloegr, geisio ffyrdd o gydweithredu ar gasglu a chyhoeddi data ar staffio, amseroedd aros, a gwybodaeth ariannol, ond heb fod yn gyfyngedig i hyn.

Dyma ysgrifennodd Ysgrifennydd Cabinet cysgodol Plaid Cymru dros Iechyd Rhun ap Iorwerth:

“Yn y rhan fwyaf o systemau ffederal, y llywodraeth ffederal sy’n gorchymyn pa ddata a gesglir a sut y’i cyhoeddir yn union, fel bod modd adnabod, datgelu a chywiro perfformiad gwael. Mae’n help hefyd annog arloesedd oherwydd pan fo un llywodraeth yn gweithredu polisi llwyddiannus, fod y llwyddiant hwnnw yn cael ei adnabod.

“Er enghraifft, pan gyhoeddwyd y data cychwynnol ar effaith y system caniatâd tybiedig ar gyfer rhoi organau, fe’i dilynwyd yn syth gan alwadau ar i’r Alban, Lloegr a Gogledd Iwerddon fabwysiadu’r system hon.

“Yn anffodus, bu’r duedd yng Nghymru mewn gwirionedd yn troi ymaith oddi wrth gyhoeddi data cymharol. Er enghraifft, bwriad newidiadau Llywodraeth Cymru i dargedau’r gwasanaeth ambiwlans a chasglu data oedd ei gwneud yn fwy anodd cymharu perfformiad gwael Cymru â chenhedloedd eraill.

“Fel Ysgrifennydd Cabinet cysgodol newydd Plaid Cymru dros Iechyd, rwy’n dweud yn glir nad yw hyn yn ddigon da. Dylai polisïau gael eu datblygu ar sail ffeithiau a thystiolaeth. Mae craffu yn arwain at ddemocratiaeth gref a gwell llywodraethiant, a dylid croesawu hyn. Rwyf eisiau chwyldro gwybodaeth yn y GIG yng Nghymru.”

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.