Bethan Jenkins AC yn galw am fwy o gefnogaeth i gydnabod gofalwyr ifanc yng Nghymru

00_Bethan_Jenkins_AC.jpg

AC Plaid Cymru yn dweud nad yw polisi presennol yng Nghymru yn ddigonol i atal gofalwyr ifanc rhag cael eu gadael ar ôl

Bydd AC Plaid Cymru dros Orllewin De Cymru, Bethan Jenkins, yn arwain dadl ar ddydd Mercher, 5 Gorffennaf, yn galw am fwy o gamau i wneud yn siŵr fod gofalwyr ifanc yng Nghymru yn cael y gefnogaeth a’r gwasanaethau y mae arnynt eu hangen i gynnal eu haddysg, ei gwneud yn haws cyrraedd gweithgareddau cymdeithasol a hamdden, a gallu cyflawni eu cyfrifoldebau fel gofalwyr.
Amcangyfrifir bod cymaint â 11 mil o ofalwyr ifanc yng Nghymru dan 16 oed a dros 20 mil o ofalwyr sy’n oedolion ifanc. Fodd bynnag, mae llawer o’r gofalwyr hynny sydd mewn addysg lawn-amser, gan gynnwys yn yr ysgol gynradd, heb fod yn cael, eu cydnabod, ac nad ydynt yn derbyn unrhyw gefnogaeth gan ysgolion na’r awdurdodau lleol. Yng Nghymru ar hyn o bryd y mae’r ganran uchaf o ofalwyr ifanc yn y DG.
Bu Bethan Jenkins yn ymwneud â gofalwyr ifanc a mudiadau, gyda’r nod o amlygu rhai o’r materion sydd fwyaf o bwys.
Mae Ymddiriedolaeth Gofalwyr Cymru a’r YMCA wedi cefnogi’r galwadau am fwy o weithredu.
Meddai Bethan Jenkins:
“Er i’r Ddeddf Gofal Cymdeithasol gael ei phasio 3 blynedd yn ôl, yn amlinellu oblygiadau awdurdodau i ddarparu cefnogaeth, yn enwedig mewn addysg, mae’n glir o’r dystiolaeth a’r hyn sy’n cael ei ddweud wrthym, fod ansawdd a hwylustod cyrraedd cefnogaeth yn dameidiog ac y gall amrywiol llawer ar hyd a lled Cymru. Mae llawer o ofalwyr ifanc heb fod yn hysbys i’w hathrawon na’u hawdurdodau lleol oherwydd ofn stigma a phryder y gall yr ysgol neu’r awdurdod yn ymyrryd ym mywyd y teulu. Mae hyn yn gwneud ymdrechion i roi’r gefnogaeth iawn gymaint â hynny’n fwy anodd.”
“Dwyf i ddim yn credu fod y polisi presennol yn mynd yn ddigon pell i sicrhau nad yw gofalwyr ifanc yn cael eu gadael ar ôl. Rhaid rhoi cyfarwyddyd manylach i awdurdodau lleol ac ysgolion er mwyn darparu cefnogaeth amserol a hyblyg mewn addysg a hyfforddiant fel y gall athrawon ymwneud yn well gyda gofalwyr yn eu dosbarthiadau a gwybod pwy yw’r gofalwyr ifanc a all fod angen cefnogaeth.”
Tynnodd Bethan Jenkins sylw hefyd at yr anawsterau gaiff gofalwyr ifanc wrth gael presgripsiynau ar ran y sawl sydd yn eu gofal, gyda llawer o fferyllfeydd lleol heb adnabod gofalwyr ifanc, a hwythau dan 16 oed, a galwodd am fwy o gysylltu fel y bydd yn haws cael meddyginiaethau. Ychwanegodd Miss Jenkins:
“Mae’n sefyllfa anodd gan fod rhai fferyllfeydd, yn naturiol, yn gyndyn o roi rhai mathau o feddyginiaethau. Rhaid archwilio i bob dewis sydd ar gael, megis ehangu gwasanaethau cludo neu wneud ymdrechion i sicrhau bod gofalwyr ifanc yn hysbys i’w fferyllwyr lleol, neu hefyd y syniad o gael cerdyn gofalwyr ifanc i fod yn brawf o statws fel ei bod yn haws casglu meddyginiaethau.”
Mae’r AC wedi cynnig gweithio gyda Llywodraeth Cymru i ddod o hyd i atebion ymarferol i rai o’r problemau sy’n dod i ran gofalwyr ifanc, gan nodi y byddai’n croesawu ymwneud gan Aelodau Cynulliad yn ystod y ddadl yn y Cynulliad am ffyrdd o fynd i’r afael â rhai o’r materion. Meddai Bethan Jenkins:
“Mae atebion i’w hystyried, gyda chefnogaeth mudiadau’r trydydd sector, a allai wneud gwir wahaniaeth. Mae gwell hyfforddiant i athrawon a’r rhai sydd yn gweithio yn y sector gofal iechyd yn un ffordd o sicrhau bod mwy o ofalwyr ifanc yn cael eu cydnabod ac y gwrandewir ar eu hanghenion. Wedi hynny, rhaid cael mwy o gysondeb mewn gwasanaethau ledled y wlad fel y gallwn gael y gefnogaeth mae gofalwyr ifanc yn ei haeddu. Y mae rhai cynlluniau peilot gwych ar gael, ond mae’n amser bellach i ehangu’r cynlluniau hyn a rhoi’r lefel o gyllid a chyfarwyddyd sydd ei angen gan Lywodraeth Cymru er mwyn i ni gau’r bylchau yn y ddarpariaeth. Fy ngobaith i yw y gallwn gychwyn sgwrs ehangach a rhoi mwy o amlygrwydd i’r pynciau hanfodol hyn”.

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.