Cyfraith Plaid Cymru ar drais yn y cartref yn cael ei anwybyddu

15435926659_61eb66d6ff_z.jpg

Ddwy flynedd ar ôl gweithredu cyfraith newydd ar gam-drin domestig i wneud ymddygiad rheoli gorfodol yn drosedd, mae heddluoedd “wedi eu hyfforddi’n wael a heb ddigon o adnoddau” i ymdrin â’r drosedd newydd.

Dengys ffigyrau a gafwyd trwy geisiadau Rhyddid Gwybodaeth gan y Biwro Newyddiaduraeth Ymchwiliadol (BIJ) llynedd, o’r 29 heddlu a ymatebodd, mai dim ond 532 cyhuddiad a wnaed, gyda chwe heddlu yn dwyn pum cyhuddiad neu lai ers gweithredu’r gyfraith. Awgryma’r ffigyrau hefyd mai dim ond wyth o’r 43 heddlu yng Nghymru a Lloegr sydd wedi ymwneud â’r rhaglen hyfforddi a achredwyd yn genedlaethol.

Cyflwynwyd ymddygiad gorfodi a rheoli fel cyhuddiad troseddol gyntaf gan AS Plaid Cymru ar y pryd, Elfyn Llwyd, ar ffurf Mesur y rheol 10 munud (Mesur Aelod Preifat) ym mis Chwefror 2014. Dadleuodd Mr Llwyd ar y pryd fod absenoldeb ymddygiad gorfodi a rheoli fel trosedd yn cyfrannu at gyfraddau adrodd isel, arestio, cyhuddiadau ac euogfarnau am gam-drin domestig.

Bwriwyd Mesur Elfyn Llwyd ymlaen ar ffurf gwelliannau i’r Mesur Troseddau Difrifol,, ac fel consesiwn gan y Llywodraeth ar y pryd, a ddygodd eu Mesur eu hunain gerbron yn y diwedd, oedd i fod i ddod i rym ym Mawrth 2015. Arweiniodd pryderon a godwyd ar y pryd gan Blaid Cymru, fod ar yr heddlu angen hyfforddiant cyn rhoi grym i’r Mesur, at ei oedi. Daeth y Mesur i rym yn y pen draw ar 29 Rhagfyr 2015.

Ymysg esiamplau o ymddygiad gorfodi a rheoli mae atal dioddefwyr rhag gweld ffrindiau, eu hatal rhag cael hobïau, rheoli eu harian neu lle maent yn cael mynd.

Mae Plaid Cymru wedi galw ar i’r Swyddfa Gartref dalu am raglen hyfforddi wedi ei chaffael yn ganolog i’r heddlu er mwyn sicrhau eu bod yn gwybod digon am y gyfraith newydd. Mae’r blaid hefyd eisiau i blismona gael ei ddatganoli i Gymru, i adlewyrchu’r sefyllfa yn yr Alban a gogledd Iwerddon, fyddai’n rhoi i’r heddlu yng Nghymru hwb cyllidol o £25 miliwn y flwyddyn.

Yn ei sylw, meddai cyn-AS Plaid Cymru, Elfyn Llwyd, yr arweiniodd ei Fesur Aelod Preifat at gyflwyno’r drosedd newydd:

“Yr oedd yn bwysig fod ymddygiad gorfodi a rheoli yn cael ei wneud yn droseddau, ac yr wyf yn falch fy mod wedi sicrhau’r cam hwnnw ymlaen, ond mae’r dilyniant gan Lywodraeth San Steffan wedi bod mor wael fel ei fod yn rhwystredig iawn, yn enwedig o gofio’r rhybuddion wnaeth Plaid Cymru ar y pryd y byddai angen i’r heddlu gael eu hyfforddi.

“Mae’r nifer isel a hyfforddwyd yn heddluoedd Cymru a Lloegr wedi ei adlewyrchu yn nifer isel yr erlyniadau. Rhaid i Lywodraeth San Steffan yn awr sicrhau bod hyfforddi yn orfodol, ac y telir amdano yn ganolog.”

Dywedodd llefarydd Plaid Cymru ar Gyfiawnder a Materion Cartref, ac olynydd Elfyn Llwyd fel AS Dwyfor Meirionnydd, Liz Saville Roberts AS:

“Cymerwyd nifer o gamau pwysig, ond mae dioddefwyr cam-drin domestig yn dal i gael eu siomi. Mae angen i bob heddwas, gan gynnwys rheolwyr canol, gael eu hyfforddi er mwyn gwneud yn siŵr eu bod yn ymwybodol o’r ddeddfwriaeth newydd a’u bod yn deall natur trosedd newydd ymddygiad gorfodi neu reoli. Mae sicrhau bod ymatebwyr cyntaf yn cael eu hyfforddi’n ddigonol yn rhan hanfodol o sicrhau newid diwylliant yn yr heddlu, ac yn y pen draw mewn cymdeithas drwyddi draw.

“Byddai datganoli plismona - i adlewyrchu’r sefyllfa yn y gwledydd datganoledig eraill - yn rhoi hwb yn syth o £25 miliwn y flwyddyn i heddluoedd Cymru, ac yn caniatáu i Lywodraeth Cymru ddarparu hyfforddiant gorfodol."

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.