Plaid Cymru yn addo deinameg newydd ar gyfer llywodraeth

Adam22.jpg

Mae Llywodraeth Cymru angen deinameg newydd – diwylliant a strwythur sydd yn fwy addas i gyflwyno newid – dyna fydd Adam Price o Blaid Cymru yn ddweud heddiw. Mewn anerchiad allweddol yn Ysgol Rheolaeth Caerdydd, bydd Gweinidog cysgodol Plaid Cymru dros y Trysorlys a Chyllid hefyd yn gosod allan gynlluniau ei blaid i gyflwyno diwylliant newydd o lywodraeth a nodweddir gan wasanaeth sifil symlach sydd yn barod ar gyfer newid.

Fe fydd yn dweud y caiff ei lwyddiant ei fesur yn ôl “Tri erbyn Deg” o lwyddiant: tri amcan ar gyfer y ddegawd nesaf.

Bydd Adam Price yn beirniadu methiant Llywodraeth Cymru i gydgordio eu gwaith, gan weithio mewn silos, gyda gwasanaeth sifil rhy chwyddedig, a diwylliant o ddifrawder a cheidwadaeth.

Fe fydd Adam Price yn dweud y bydd Plaid Cymru yn creu llywodraeth ddeinamig newydd, gyda gweledigaeth glir, arweiniad arbenigol, gydag arloesedd yn greiddiol iddi. Bydd Plaid Cymru yn creu Swyddfa’r Cabinet cryf wrth galon y Llywodraeth, ac yn mireinio’r gwasanaeth sifil canolog i fabwysiadu model o dimau arbenigol sydd yn gwybod popeth am eu maes.

Gan feirniadu methiant y llywodraeth Lafur bresennol i gymryd agwedd strategol tuag at gyflwyno, fe fydd Gweinidog cysgodol Plaid Cymru dros y Trysorlys a Chyllid, Adam Price, yn dweud:

“Yng Nghymru, mae ein heconomi a’n system addysg wedi dirywio yn gymharol dan ddatganoli, a’r mwyaf y gallwn ddweud am ein gwasanaeth iechyd, er ei fod yn radical yn wahanol i’n cymdogion agos, yw nad yw ddim gwell na dim gwaeth – er mai amseroedd aros yn wir yw’r gwaethaf yn y pedair cenedl. Dros y ddeng mlynedd ddiwethaf, gwelodd y rhan fwyaf o’n gwlad un neu fwy o wasanaethau cyhoeddus craidd mewn mesurau arbennig, sy’n arwydd sobreiddiol o system mewn argyfwng dybryd.

“Craidd y broblem yw bod y Llywodraeth yng Nghymru wedi bod yn dda yn gwneud y pethau anghywir, ac yn ddrwg am wneud y pethau iawn. Da am osgoi bai pan aiff pethau o’i le, a chadw Gweinidogion allan o drwbwl. Da am amddiffyn y status quo. Da am ychwanegu haenau o reoli a niferoedd o staff. Gwael am seilio polisïau ar dystiolaeth, am reoli adnoddau yn effeithiol, am arloesi, diwygio a gwella cyflwyno gwasanaethau, am fod yn atebol. Mae’n rhestr hirfaith.

“Fu dim prinder strategaethau. Ond doedd dim strategaeth, dim strwythur, dim damcaniaeth ar lefel y Llywodraeth gyfan. Y ddamcaniaeth newid a redir gan y llywodraeth Lafur bresennol yw creu dyletswydd statudol ar rywun arall i wneud rhywbeth ac yna creu Comisiynydd neu Ombwdsmon i adrodd yn ôl i’r Llywodraeth am pam nad yw’n cael ei wneud.

“Mae sut llywodraeth yn aml yn bwysicach na’r pam. Neu yn wir y pwy. Mae polisïau a phersonoliaethau mewn Llywodraeth yn aml yn mynd i’r gors ar rywbeth llawer dyfnach, sef gallu’r system yn ei chyfanrwydd i achosi newid, pa newid bynnag fydd hwnnw a phwy bynnag sy’n achosi’r newid. Mae arnom angen deinameg newydd, ffordd newydd o weithio, ar draws Llywodraeth a rhwng y Llywodraeth a’r dinesydd os ydym am gael Cymru i symud.”

Bydd Adam Price sydd yn sefyll etholiad yn Nwyrain Caerfyrddin a Dinefwr yn mynd ymlaen i ddweud:

“Bydd llywodraeth Plaid Cymru yn symleiddio mesur llwyddiant i dri amcan allweddol ar gyfer y ddegawd nesaf, ein Tri erbyn Deg: torri’r bwlch economaidd rhwng Cymru a’r DG o 10% erbyn 2026 a chyrraedd cydraddoldeb ddegawd yn ddiweddarach; arbed 10,000 o fywydau trwy dorri’r marwolaethau y gellir eu hosgoi o 25% erbyn 2026; cyrraedd lle yn y deg uchaf i Gymru yn Ewrop yn y pum safle PISA o fewn degawd.

“Mae’r rhain yn amcanion uchelgeisiol sydd yn galw am ddiwygio radical a aiff yn ddyfnach o lawer na newid strwythurol ad-drefnu.

“Rydym eisiau i Gymru wneud y mwyaf o’i manteision fel gwlad fechan – yn ddigon mawr i fynd y tu hwnt i’r lleol, ond yn ddigon bach i allu ei rheoli – a dod yn faes profi gorau’r byd o ran gwasanaethau cyhoeddus ac arloesedd economaidd.

“I wneud hyn, dylem fabwysiadu model y wlad fechan o wladwriaeth ganolog effeithlon a chlyfar yn llywio system ehangach lle mae strategaethau a chyflwyno manwl yn waith cyrff gweithredol sy’n meddu ar bwerau gwirioneddol, gyda medr proffesiynol cryf ac arbenigedd technegol, sydd yn ddemocrataidd atebol ond gyda’r annibyniaeth a’r ystwythder angenrheidiol i wella ansawdd a chyflymder gwneud penderfyniadau.”

Bydd Adam Price hefyd yn ymdrin â’r angen i roi system arall ar waith i wella cyflawni er mwyn cael gwell canlyniadau am gost is yn wyneb toriadau anorfod yn y gyllideb a gyflwynir gan Lywodraeth y DG.

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.