Fydd gan Gymru ddim llais ar daliadau ffermio yn y dyfodol

profile.jpg

Fydd gan Gymru ddim llais ar lefel y cyllid i’r hyn ddaw yn lle taliadau fferm yr UE i’r DG, cadarnhaodd Gweinidog o Lywodraeth y DG.

Wrth ymateb i gwestiynau gan lefarydd Plaid Cymru ar Amaethyddiaeth yn San Steffan, Ben Lake AS,  dywedodd Gweinidog Amaethyddiaeth Llywodraeth y DG, George Eustice AS y bydd lefelau cyllido yn y dyfodol yn fater i Lywodraeth y DG fel rhan o’r broses Adolygiad Gwario Cynhwysfawr.

Dan y trefniadau presennol yn yr UE, gwneir penderfyniadau am gyllido’r Polisi Amaethyddol Cyffredin bob saith mlynedd, ac y mae Llywodraeth Cymru yn mynychu trafodaethau mewnol ochr yn ochr â gwledydd eraill y DG cyn i’r DG gytuno ar y fframwaith reoleiddio gyda sefydliadau eraill yr UE. Os gwneir penderfyniadau yn y dyfodol ar daliadau ffermio yn Adolygiad Gwario Cynhwysfawr Llywodraeth y DG, byddant yn cael eu gwneud bob tair blynedd yn hytrach na saith, heb gynrychiolaeth o Gymru.

Yn ei sylw, meddai llefarydd Plaid Cymru ar Amaethyddiaeth yn San Steffan, Ben Lake AS:

“Mae ffermio yn cyfrif am gyfran sylweddol o economi Cymru – mwy o lawer nac yng ngwledydd eraill y DG. Mae’n arbennig o bwysig yn yr ardaloedd gwledig lle mae ffermydd yn asgwrn cefn yr economi ehangach.

“Daw 80% o incwm ffermydd yng Nghymru ar hyn o bryd o’r UE – mae’r arian hwnnw yn amlwg yn hanfodol i amaethyddiaeth Cymru. Mae gennym lais ar hyn o bryd o ran faint o arian a ddyrennir i’r PAC ar lefel yr UE, gan drafod ochr yn ochr â gwledydd eraill y DG cyn dod i gytundeb gyda sefydliadau eraill yr UE, ond ymddengys yn awr y byddwn dan fawd Llywodraeth San Steffan, heb lais i’n llywodraeth genedlaethol ein hunain yn y cyfanswm a ddyrennir i amaethyddiaeth y DG wedi Brexit.

“Os gadewir y trefniadau cyllido ffermydd newydd i Adolygiad Gwario Cynhwysfawr San Steffan, mae perygl hefyd y pennir y cyllido hwnnw bob tair blynedd yn hytrach na phob saith, ac y bydd amaethyddiaeth yn cael ei osod yn erbyn pob sector arall yn y DG, gan gynnwys y sector gwasanaethau ariannol yn Llundain, i gystadlu am arian.

“Nid fel hyn y gwerthwyd Brexit i ffermwyr Cymru. Dylai pob gwlad yn y DG lais cyfartal am gyfanswm yr arian a gaiff ei neilltuo i ffermio ar ôl y PAC, yn ychwanegol at  y modd y dosberthir y cyllid hwn wedyn rhwng y gwledydd.”

Trawsysgrif o sesiwn dystiolaeth Pwyllgor Materion Cymreig gyda George Eustice MP:

Ben Lake

Ar fater cyllido … fe wnaethoch sôn y bydd adolygiad ar un pwynt, o’r dyraniadau dan y PAC ar gyfer y gwahanol genhedloedd … mae dau fater gwahanol, wrth gwrs; y cyntaf yw swm yr arian a aiff i’r pot cyffredinol - tua £3 biliwn ar hyn o bryd - pan gynhelir yr adolygiad, pa rôl fydd gan Lywodraeth Cymru a’r cenhedloedd datganoledig eraill yn swm yr holl arian a osodir ac a aiff i ffermio yn y DG? Ac yna’n ail, rwy’n sylweddoli fod y Gweinidog wedi dweud cyn hyn yn y siambr ei fod yn cydnabod gwahanol natur ffermio ar draws y Deyrnas Gyfunol; eto, petawn yn cael dod yn ôl at y pwynt, sut mae’n rhagweld, wedi’r adolygiad, wedi 2020, y dosberthir dyraniadau unigol y pot ei hun ar draws y DG, oherwydd yn amlwg, rydym   eisoes wedi crybwyll ffermio’r ucheldir a’r nifer uwch, efallai, yng Nghymru o gymharu â rhannau eraill y DG, y gall sefyllfa godi lle bydd mwy o angen, yn gymharol, yng Nghymru.

George Eustice

Rwyf am fod yn hollol onest a dweud, yn fy holl drafodaethau, mai rhannu arian, rhannu’r deisen ar draws ein teulu o genhedloedd yn wastad yw un o’r pethau mwyaf anodd, a dyna pam ein bod wedi dweud ar ryw bwynt fod angen i ni gael adolygiad o’r modd yr ydym yn gwneud hynny, yn amlwg; ac fel y dywedais yn gynharach, rhaid i ni gydnabod y bydd pawb eisiau bod ar drefn drosiannol ac amserlen synhwyrol, ond mae angen i ni hefyd geisio gweithio allan yr hyn yr ydym yn ceisio ei dargedu mewn polisi newydd a chael rhyw fath o ddealltwriaeth am hynny a’r hyn yr ydym eisiau i’n hamcan cyffredinol fod fel y DG, ac y mae hynny’n drafodaeth fwy eang nac y gallaf i farnu arni yma heddiw.

Ben Lake

O ran fy nghwestiwn cyntaf, felly, am y swm cyffredinol aiff i’r fframwaith cyffredin – gellid awgrymu bod angen rhyw fath o gyfraniad o’r cenhedloedd datganoledig oherwydd, wrth gwrs, fel arall fe fuasent yn cael pot o arian heb iddynt gael rheolaeth dros wario yn gyfan gwbl.

George Eustice

Ie, wel, o ran dyrannu, rhannu’r gacen, beth bynnag y gwnawn ni ei alw, tydyn nhw byth yn swil o ddod ymlaen yn hynny o beth, ac felly, wrth gwrs, fe fydd trafodaeth iawn ar draws y gweinyddiaethau datganoledig. O ran cyfanswm maint y deisen, fel petae, yn y bôn byddai hynny, fel yn awr, yn benderfyniad gwario i’r DG a byddai angen iddo fod … yn amlwg, fe fyddai sylwadau a thrafodaethau a dadlau di-ben-draw amdano, ond fe fyddai’n ffurfio rhan o ryw fath o gynllun am yr Adolygiad Gwario Cynhwysfawr am y tymor hwy wedi 2022.

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.