Liz Saville Roberts AS yn cyflwyno Mesur i atal cam-drin dioddefwyr trwy’r llysoedd

LSR_conf_3_small.jpg

Heddiw bydd AS Plaid Cymru, Liz Saville Roberts yn cyflwyno Mesur Aelod Preifat i atal troseddwyr a gafwyd yn euog rhag defnyddio’r Llysoedd Sifil a Theulu fel dull o aflonyddu mwy ar eu dioddefwyr.

Byddai’r Mesur, a ddrafftiwyd ar y cyd â’r Ymgyrch Hawliau Dioddefwyr ac sydd wedi denu cefnogaeth drawsbleidiol, yn atal troseddwyr a gafwyd yn euog rhag gwneud ceisiadau trafferthus i’r Llysoedd Sifil a Theulu er mwyn cam-drin mwy ar eu dioddefwyr, aflonyddu arnynt neu beri loes iddynt. Byddai’n rhoi’r grym i’r dioddefwr i hysbysu’r llys am unrhyw euogfarnau perthnasol neu orchmynion atal yng nghyswllt yr ymgeisydd; yn gosod dyletswydd ar yr ymgeisydd i ddatgan unrhyw euogfarnau a gorchmynion heb eu treulio; ac yn gosod dyletswydd ar y llys i ymchwilio i’r hawliadau a’r datganiadau. Byddai methiant ar ran yr ymgeisydd i ddatgan euogfarnau yn drosedd.

Derbyniodd Plaid Cymru nifer o astudiaethau achos o geisiadau di-sail yn cael eu gwneud i’r Llysoedd Sifil a Theulu gan bobl gydag euogfarnau yn erbyn yr ymatebwyr, gan orfodi dioddefwyr i fynychu gwrandawiadau, eistedd mewn ystafelloedd aros gyda’r rhai a droseddodd yn eu herbyn, ac yn aml, gael eu croesholi gan yr un fu’n eu camdrin.

Rhyddhawyd dossier o 25 achos heddiw gan Blaid Cymru, lle mai diben y gwrandawiadau llys dan sylw oedd achosi loes i’r dioddefwr. Yn yr holl achosion hyn, yr oedd gan yr ymgeisydd euogfarnau am naill ai stelcian, aflonyddu, niwed corfforol difrifol neu lofruddiaeth. Ym mwyafrif yr achosion, gosodwyd gorchymyn atal neu orchymyn tebyg ar yr ymgeisydd.

Mae’r achosion yn cynnwys ceisiadau am gyswllt â phlant lle mae euogfarnau am gam-drin plant, a cheisiadau am gyswllt lle mae’r camdriniwr yn y carchar am drais yn erbyn y dioddefwr. Yn yr holl achosion, yr oedd y Llysoedd Sifil a Theulu naill ai heb wybod am fodolaeth yr euogfarnau a’r gorchmynion atal neu yn tybio nad oeddent yn berthnasol.

Adolygodd arolwg o 122 o ddioddefwyr stelcian a cham-drin domestig gan Blaid Cymru a Voice4Victims ym Mai 2017 brofiadau dioddefwyr o hawliadau llys trafferthus a roddwyd ar waith gan y troseddwyr. Canfuwyd bod y camdrinwyr wedi cymryd gorchmynion llys yn erbyn 55% o’r dioddefwyr. Yr oedd gan yr holl ddioddefwyr orchymyn atal yn weithredol. Rhaid oedd i ddwy ran o dair o’r dioddefwyr ymddangos yn y llys a chafodd traean eu croesholi’n uniongyrchol gan y troseddwr. Mewn chwarter o’r achosion uchod yn unig y gwelodd yr Heddlu y gwrandawiadau llys fel rhywbeth oedd yn torri’r gorchymyn atal.

Mae astudiaethau achos hefyd yn cadarnhau nad pawb sy’n cadw at orchmynion gwahardd, a phan fydd gorchymyn yn cael ei dorri, nad oes dim yn cael ei wneud. Mae Mesur Ms Saville Roberts hefyd yn cyflwyno sancsiynau am dorri gorchmynion atal dro ar ôl tro

Astudiaethau Achos

  1. Mae cyn-gymar Lucy yn destun gorchymyn atal. Cafodd ei gyhuddo o stelcian ac y mae wedi mynd â Lucy i’r llys bymtheg o weithiau, gan gostio oddeutu £25,000 i Lucy am nad yw hi’n gymwys am gymorth cyfreithiol. Mae’r troseddwr yn ei herbyn wedi gwneud nifer o hawliadau i’r Llysoedd Teulu a Sifil, pob un yn ddi-sail, a mynnodd ei bod yn cael ei harestio am honiadau ffug o ymosod. Mae Lucy wedi ei dal yn gaeth yn y llysoedd gan yr un fu’n ei cham-drin.
  2. Dioddefodd Richard ar law stelciwr am chwe blynedd, ac y mae ei stelciwr yn dal i ddod a hawliadau trafferthus di-sail yn ei erbyn yn y Llys Sifil. Bu’n rhaid i Richard ei gynrychioli ei hun am nad oes ganddo ddigon o arian. Er bod ei stelciwr yn destun gorchymyn atal, caniateir iddo groesholi Richard yn y llysoedd sifil a’i gam-drin ymhellach. Mae’r Heddlu a GEG yn gyson yn methu â chydnabod fod yr hawliadau trafferthus hyn yn torri’r gorchymyn atal, gan roi caniatâd cyson i orchmynion gwarchod gael eu torri er mwyn i’r camau cyfreithiol barhau.

Yn ei sylw, meddai llefarydd Plaid Cymru ar Gyfiawnder a Materion Cartref ac AS Dwyfor Meirionnydd, Liz Saville Roberts:

“Mae’r Mesur hwn am roi gwarchodaeth iawn i ddioddefwyr camdriniaeth. Caniateir i droseddwyr a gafwyd yn euog wneud hawliadau trafferthus yn y Llysoedd Sifil a Theulu fel dull o boeni eu dioddefwyr ymhellach.

“Mae dioddefwyr yn cael eu cymryd i’r llysoedd i wynebu’r rhai fu’n eu camdrin am ddim rheswm mwy na chael eu camdrin eto, hyd yn oed pan fo gorchmynion atal yn erbyn y troseddwyr hynny. Mae’r ffaith fod rhai o’r dioddefwyr hyn yn cael eu gorfodi i wynebu croesholi gan y rhai a’u cam-driniodd yn peri llawer o bryder, a bydd y Mesur hwn yn gwneud yn siŵr na orfodir dioddefwyr bellach i oddef y fath aflonyddu a gwarth.

“Mae angen cryfhau gorchmynion atal hefyd, a chyflwyno cosbau effeithiol yn erbyn y sawl sy’n torri eu gorchmynion dro ar ôl tro.”

Ychwanegodd Harry Fletcher o Ymgyrch Hawliau Dioddefwyr:

“Mae prosesau’r llysoedd wedi cael eu camddefnyddio ers blynyddoedd. Mae’n ffordd i’r sawl sy’n destun gorchmynion atal barhau i gael cysylltiad â’u dioddefwyr a dal ati i’w camdrin. Rhaid i’r Heddlu a Gwasanaeth Erlyn y Goron ddweud bod ymddygiad o’r fath yn groes i’r gyfraith. Rhaid cryfhau cosbau am ymddygiad o’r fath, gyda rhagdyb y bydd torri gorchymyn dro ar ôl tro yn golygu carchar. Rhaid i ddioddefwyr fod wrth galon y system gyfiawnder, nid ar ei chyrion.”

Mae'r Mesur wedi ennill cefnogaeth gan y Blaid Geidwadol, y Blaid Lafur, yr SNP, y Blaid Werdd, y DUP a'r Democratiaid Rhyddfrydol.

Mae hyn yn dechrau gyda chi

Ganddyn nhw mae'r arian, ond gennym ni mae'r bobl. Os yw pawb sy'n ymweld â'r wefan hon yn ymuno â'n symudiad yna does dim na allwn ei gyflawni.